काठमाडौं, पुस ११ (२०८२) – नेपालमा ग्यास्ट्रिक (ग्यास्ट्राइटिस) लाई 'राष्ट्रिय रोग' भन्न थालिएको वर्षौं भइसक्यो। पेट पोल्ने, फुल्ने, ढ्याउ आने, वाकवाकी लाग्ने जस्ता लक्षण लिएर अस्पताल पुग्ने बिरामीको संख्या दिनप्रतिदिन बढ्दो छ। विशेषज्ञहरूका अनुसार, अस्वस्थ खानपान र तनावपूर्ण जीवनशैलीका कारण यो समस्या महामारीको रूप लिँदैछ। तर, समयमै सावधानी अपनाए यो रोगबाट मुक्त हुन सकिन्छ!
मुख्य कारणहरू के हुन्? चिकित्सकहरूका अनुसार, ग्यास्ट्रिकको प्रमुख कारक असन्तुलित खानपान हो। नेपाली भान्सामा प्रचलित पिरो, चिल्लो, मसालेदार र तारेको खाना (जस्तै चटपटे, झोल मोमो, पानीपुरी) अत्यधिक खाँदा पेटको भित्री पत्रमा क्षति पुग्छ। यसबाहेक:
- लामो समय भोको बस्ने वा अनियमित खाना खाने बानी
- धुम्रपान, मदिरा र सुर्तिजन्य पदार्थको सेवन
- तनाव र मानसिक चाप
- हेलिकोब्याक्टर पाइलोरी (H. pylori) नामक ब्याक्टेरियाको संक्रमण (नेपालमा ४०-७०% वयस्कमा यो संक्रमण देखिने अध्ययनहरूले देखाएका छन्)
- पेनकिलर जस्ता औषधिको अत्यधिक प्रयोग
यी कारणले सुरुमा सामान्य ग्यास्ट्रिक हुन्छ, तर उपेक्षा गरे अल्सर हुँदै पेटको क्यान्सरसम्म निम्त्याउन सक्छ।
लक्षणहरू चिन्नुहोस्, ढिलो नगर्नुहोस्!
- पेटको माथिल्लो भागमा पोल्ने वा दुख्ने
- खाना खाएपछि अमिलो डकार आउने
- भोक नलाग्ने, वजन घट्ने
- कालो दिसा वा बान्तामा रगत (गम्भीर अवस्थामा)
विभिन्न विशेषज्ञका अनुसार, "धेरै नेपालीले यी लक्षणलाई 'सामान्य ग्यास्ट्रिक' ठानेर उपेक्षा गर्छन्, जसले जटिल रोग निम्त्याउँछ।"
उपचार र रोकथामका सरल उपायहरू
- नियमित र सन्तुलित खाना खाने (उसिनेको, कम पिरो र चिल्लो)
- दिनमा कम्तीमा ३-४ पटक सानो मात्रामा खाने
- तनाव कम गर्न योग र व्यायाम गर्ने
- H. pylori संक्रमण भए एन्टिबायोटिक्ससहित उपचार लिने
- चिकित्सकको सल्लाहमा एन्टासिड वा PPI औषधि सेवन गर्ने
नेपालमा ९०% पेटसम्बन्धी समस्या उपचारयोग्य छन्, तर समयमै अस्पताल पुग्नुपर्छ। यो 'राष्ट्रिय रोग' बाट मुक्त हुन आजैदेखि आफ्नो प्लेटमा परिवर्तन ल्याउनुहोस् !
यदि तपाईंलाई पनि यस्ता लक्षण छन् भने नजिकको अस्पतालमा तुरुन्त जचाउनुहोस् । स्वस्थ रहौं, सुखी रहौं !