एआई (AI) तस्बिर प्रयोग गरी अरूको खाता नक्कल गरेको आरोपमा १५ जना पक्राउकाठमाडौँ — सामाजिक सञ्जालमा कृत्रिम बौद्धिकता (एआई) बाट बनाइएका तस्बिर र ‘डिपफेक’ प्रविधि प्रयोग गरी अरूको पहिचान चोरेर ठगी गरेको आरोपमा नेपाल प्रहरीले १५ जनालाई पक्राउ गरेको छ।काठमाडौँ उपत्यका अपराध अनुसन्धान कार्यालय र साइबर ब्युरोको संयुक्त टोलीले विभिन्न पीडितहरूबाट परेको उजुरीका आधारमा राजधानीका विभिन्न स्थानबाट उनीहरूलाई नियन्त्रणमा लिएको हो।
अपराधको शैली: नक्कली प्रोफाइल र एआई प्रविधिको दुरुपयोगप्रहरीको प्रारम्भिक अनुसन्धान अनुसार पक्राउ परेका व्यक्तिहरूले निम्न तरिका अपनाएर ठगी गर्ने गरेका थिए:
● नक्कली पहिचान निर्माण: एआई टुलहरूको प्रयोग गरेर वास्तविक जस्तै देखिने आकर्षक र नक्कली प्रोफाइल तस्बिरहरू बनाउने र विश्वास दिलाउने।
● पहिचान चोरी (Impersonation): वास्तविक प्रयोगकर्ताहरूको प्रोफाइलबाट तस्बिर डाउनलोड गरी एआईमार्फत रूप परिवर्तन (फेसिअल म्यानुपुलेसन) गर्ने र सोही नाममा नक्कली खाता सञ्चालन गर्ने।
● आर्थिक ठगी तथा ब्ल्याकमेलिङ: पीडितका साथीभाइ तथा आफन्तलाई आपत्कालीन समस्या परेको भन्दै रकम माग्ने, क्याटफिसिङ (प्रेमको नाटक) गर्ने र व्यक्तिगत तस्बिर बिगारेर सार्वजनिक गरिदिने धम्की दिँदै रकम असुल्ने।
प्रहरीले छापा मार्ने क्रममा अभियुक्तहरूका साथबाट उच्च क्षमताका ल्यापटप, कम्प्युटर, सयौँ थान सिमकार्ड, मोबाइल फोन र एआई सामग्री बनाउन प्रयोग गरिएका विभिन्न सफ्टवेयर तथा स्क्रिप्टहरू बरामद गरेको छ।
कानुनी कारबाही र प्रहरीको सचेतना सन्देश
पक्राउ परेकाहरूविरुद्ध विद्युतीय कारोबार ऐन, २०६३ तथा मुलुकी अपराध संहिताअन्तर्गत ठगी, आपराधिक विश्वासघात र गालीबेइज्जती सम्बन्धी कसुरमा अनुसन्धान अघि बढाइएको प्रहरीले जनाएको छ।साइबर ब्युरोले सर्वसाधारणलाई सचेत रहन आग्रह गर्दै भनेको छ. “सामाजिक सञ्जालमा नयाँ प्रविधि र एआईको दुरुपयोग गरी ठगी गर्ने गिरोह सक्रिय भएकाले अपरिचित वा शंकास्पद प्रोफाइलबाट आउने अनुरोध स्वीकार नगर्नुहोस्। कुनै पनि आर्थिक कारोबार गर्नुअघि सम्बन्धित व्यक्तिसँग प्रत्यक्ष सम्पर्क गरेर मात्र पुष्टि गर्नुहोस् र आफ्ना तस्बिरहरू सार्वजनिक रूपमा सेयर गर्दा गोपनीयताको ख्याल राख्नुहोस्।” आफ्नो नाम वा तस्बिर दुरुपयोग भएको पाइएमा तुरुन्त साइबर ब्युरो, भोटाहिटी वा नजिकको प्रहरी कार्यालयमा सम्पर्क गर्न प्रहरीले अनुरोध गरेको छ।